عوامل مؤثر بر قیمت و فروش لوله بدون درز

لوله بدون درز یا لوله مانیسمان یکی از مهم‌ترین کالاهای صنعتی برای انتقال سیالات در صنایع نفت و گاز، نیروگاه‌ها، ساخت‌وساز و پتروشیمی است. این لوله‌ها به دلیل تحمل فشار بالا و نبود خط جوش، نسبت به لوله‌های درزدار مقاومت بیشتری دارند؛ بنابراین تقاضای بالا، نوسان قیمت و رقابت شدید در بازار برای خرید و فروش لوله مانیسمان، فروش لوله بدون درز و فروش لوله کربن استیل مشاهده می‌شود. در این مقاله، مهم‌ترین عواملی که بر قیمت و حجم فروش لوله‌های بدون درز تأثیر می‌گذارند، بررسی می‌شود.

۱. هزینه مواد اولیه و انرژی

مهم‌ترین مؤلفه در تعیین قیمت لوله بدون درز، هزینه مواد اولیه است. تولید این لوله‌ها با استفاده از فولاد خام، آهن‌قراضه و آلیاژهای فلزی صورت می‌گیرد. گزارش شرکت Permanent Steel در سال ۲۰۲5 نشان می‌دهد که نوسان قیمت سنگ‌آهن، زغال‌سنگ کک‌شو، قراضه و عناصر آلیاژی مانند کروم، نیکل و مولیبدن تأثیر مستقیم بر هزینه تولید دارد . به عنوان مثال، افزایش قیمت سنگ‌آهن باعث بالا رفتن هزینه تمام‌شده فولاد می‌شود و هزینه تولید لوله افزایش می‌یابد. همچنین بالا رفتن قیمت انرژی (برق و گاز طبیعی) که در فرآیند ذوب و نورد مصرف می‌شود، هزینه تمام‌شده را افزایش می‌دهد .

شرکت Hunan Standard Steel نیز در تحلیلی کمی گزارش کرده است که قیمت فولاد خام حدود ۶۰ درصد هزینه تولید لوله بدون درز را تشکیل می‌دهد و افزایش ۱۰ درصدی قیمت فولاد معمولاً قیمت لوله را ۶ تا ۸ درصد افزایش می‌دهد . لوله‌های آلیاژی حاوی عناصر کروم و مولیبدن به دلیل کمیابی این عناصر، ۳۰ تا ۵۰ درصد گران‌تر از لوله‌های کربن استیل هستند .

۲. فرآیند تولید و تکنولوژی

نوع فناوری تولید نیز نقش مهمی در قیمت دارد. لوله‌های بدون درز از طریق نورد گرم یا نورد سرد (کششی) تولید می‌شوند. لوله‌های کششی سرد دقت ابعادی بالاتر و سطح صاف‌تری دارند، اما هزینه فرآوری آنها ۲٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰ یوان در هر تُن بیشتر از لوله‌های نورد گرم است . همچنین عملیات حرارتی، کوئنچ و ترشی در سطح داخلی یا خارجی لوله می‌تواند هزینه را ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش دهد . لوله‌هایی که به استانداردهای سخت‌گیرانه مانند API 5L (برای خطوط لوله نفت و گاز) یا استانداردهای ASTM و ASME تولید می‌شوند، به دلیل نیاز به تست‌های بیشتر و گواهی‌های کیفیت، قیمت بالاتری دارند .

به‌علاوه، هرچه قطر و ضخامت دیواره لوله بیشتر باشد، مواد اولیه و زمان تولید بیشتری مصرف می‌شود و قیمت بالاتر می‌رود. مقالات صنعتی تأکید می‌کنند که قطرهای بزرگ (مثلاً بیش از ۴۲۶ میلی‌متر) مناسب نورد گرم هستند، در حالی که قطرهای کوچک با دقت بالا با روش سرد تولید می‌شوند .

۳. عرضه و تقاضا

عرضه و تقاضا در بازار داخلی و جهانی تعیین‌کننده اصلی قیمت و میزان فروش است. گزارش Permanent Steel اشاره می‌کند که تقاضای صنایع پایین‌دستی مانند نفت و گاز، پتروشیمی، نیروگاه‌ها، ماشین‌سازی و ساخت‌وساز، مستقیم بر قیمت اثر می‌گذارد . اگر پروژه‌های نفتی و گازی گسترده شوند، تقاضا برای لوله‌های بدون درز افزایش یافته و قیمت بالا می‌رود؛ در مقابل، رکود در بخش ساخت‌وساز یا توقف پروژه‌ها می‌تواند قیمت را کاهش دهد .

میزان تولید داخلی و حجم واردات و صادرات نیز بخشی از معادله عرضه است. هرگاه تولید داخلی نتواند نیاز بازار را پاسخ دهد، واردات نقش‌آفرین می‌شود. محدودیت‌های تجاری، تحریم‌ها یا تعرفه‌های ضد دامپینگ می‌توانند واردات را کاهش داده و عرضه را محدود کنند؛ به عنوان مثال، اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۳ تعرفه‌های ضد دامپینگ ۱۷٫۲ تا ۳۹٫۲ درصدی برای لوله‌های چینی اعمال کرد که به افزایش بیش از ۲۰ درصدی قیمت صادراتی انجامید . چنین سیاست‌هایی باعث کاهش عرضه و افزایش قیمت در بازارهای مقصد می‌شوند.

۴. عوامل اقتصادی و سیاسی

روندهای کلان اقتصاد جهانی، نرخ رشد اقتصادی، تورم و نرخ ارز از عوامل دیگر هستند. در گزارش Permanent Steel آمده است که رشد اقتصادی قوی و تقاضای بالا سبب افزایش قیمت می‌شود، اما رکود یا کاهش رشد باعث افت قیمت می‌گردد . نوسان نرخ ارز به ویژه برای کشورهایی که مواد اولیه یا لوله‌های آماده وارد می‌کنند، حیاتی است؛ تضعیف ارزش پول ملی می‌تواند قیمت وارداتی را بالا ببرد . تورم جهانی و افزایش هزینه مالیات، هزینه وام و سرمایه‌گذاری نیز بر هزینه تولید و نهایتاً قیمت اثر می‌گذارد.

سیاست‌های دولتی مانند اصلاح ساختار صنعت فولاد، سیاست‌های زیست‌محیطی و محدودیت تولید در راستای کاهش آلودگی نیز قیمت را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند . به عنوان نمونه، محدودیت تولید فولاد در شهر تانگشان چین در پاییز و زمستان ۲۰۲۳ باعث کاهش ۱۵ درصدی عرضه لوله و افزایش قیمت ماهانه ۵۰۰ یوان به ازای هر تُن شده است .

۵. هزینه حمل‌ونقل و لجستیک

قیمت تمام‌شده لوله بدون درز به هزینه حمل‌ونقل نیز وابسته است. برخی تولیدکنندگان در آسیا یا آمریکا تولید می‌کنند، اما خریداران در اروپا یا خاورمیانه هستند. افزایش هزینه حمل دریایی یا زمینی می‌تواند قیمت نهایی را تا ۵ تا ۸ درصد افزایش دهد . همچنین تأخیر در تحویل و مشکل در زنجیره تأمین، به‌ویژه در شرایط شیوع بیماری‌ها یا بحران‌های ژئوپلیتیکی، ممکن است مشتریان را به سمت تأمین‌کنندگان نزدیک‌تر سوق دهد و بر میزان فروش شرکت‌های خارجی اثر بگذارد.

۶. فاکتورهای فنی و کیفیت لوله بدون درز

کیفیت و عملکرد لوله عامل دیگری در تعیین قیمت و فروش است. استانداردها، آزمون‌های کنترل کیفیت و گواهی‌نامه‌های معتبر (مانند API, ASTM, DIN و ISO) نشان می‌دهند که لوله قابلیت تحمل فشار و دمای مشخصی دارد و عاری از ترک یا نقص داخلی است. هر چه استاندارد مورد استفاده سخت‌گیرانه‌تر باشد، تست‌ها و کنترل‌های کیفیت بیشتری نیاز است و قیمت افزایش می‌یابد. همچنین بازار برای لوله‌های دارای پوشش مقاوم به خوردگی مانند گالوانیزه یا اپوکسی سه‌لایه ارزش بیشتری قائل می‌شود و حاضر است قیمت بالاتری پرداخت کند .

۷. سفارشی‌سازی، مقدار سفارش و خدمات پس از فروش

مقدار سفارش و زمان تحویل می‌توانند قیمت را تغییر دهند. خرید عمده به دلیل صرفه‌جویی در مقیاس، باعث کاهش قیمت واحد می‌شود؛ در مقابل، سفارش‌های کوچک یا فوری به دلیل تغییر خط تولید، هزینه بیشتری دارند. کیفیت خدمات پس از فروش، گارانتی و توانایی تأمین‌کننده در پشتیبانی فنی نیز بر انتخاب مشتری اثر می‌گذارد. برندهای معتبر و شناخته‌شده معمولاً قیمت بالاتری دارند، زیرا هزینه‌های تحقیق و توسعه، کنترل کیفیت و شهرت نام تجاری در قیمت لحاظ می‌شود .

۸. عوامل بازار و فروش

۸.۱ تقاضای صنایع اصلی

بر اساس گزارش‌های بازار جهانی، عمده تقاضای لوله بدون درز از بخش‌های نفت و گاز، زیرساخت و نیروگاه‌ها تأمین می‌شود. در بررسی بازار IndustryResearch آمده است که حدود ۳۹٫۵ درصد تقاضای جهانی برای لوله‌های بدون درز از بخش انتقال نفت و گاز است و حدود ۲۲٫۳ درصد به پروژه‌های زیرساختی و نیروگاهی اختصاص دارد . همچنین در ایالات متحده بیش از ۶۰ درصد تقاضا مربوط به کاربردهای انرژی و میدان‌های نفتی است و حدود ۲۵ درصد در ساخت‌وساز و مهندسی مکانیکی مصرف می‌شود . این ارقام نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری در خطوط انتقال نفت و گاز، نیروگاه‌های جدید، پروژه‌های هیدروژنی و احداث پل‌ها و تونل‌ها، عامل اصلی رشد فروش لوله بدون درز است.

۸.۲ توسعه زیرساخت و انرژی‌های نو

رشد زیرساخت‌های حمل‌ونقل، متروی شهری و پروژه‌های انتقال آب و فاضلاب نیز تقاضا را افزایش می‌دهد. بازار جهانی به سمت استفاده از لوله‌های با استحکام بالاتر (درجه‌های X70 و X80) برای خطوط دریایی و بین‌المللی حرکت می‌کند و کارخانه‌ها فناوری‌های نورد مقطع متقاطع و پیرجر را برای افزایش تولید به کار می‌برند . همچنین گرایش به انرژی‌های تجدیدپذیر و پروژه‌های CCUS (کربن‌گیری و ذخیره) و انتقال هیدروژن باعث افزایش تقاضا برای لوله‌های مقاوم به خوردگی و فشار بالا می‌شود .

۸.۳ رقابت و ساختار بازار

رقابت میان تولیدکنندگان داخلی و خارجی نقش مهمی در تعیین قیمت و فروش دارد. شرکت‌هایی با شهرت جهانی مانند Tenaris و Sumitomo به دلیل تجهیزات پیشرفته و گواهی‌نامه‌های بین‌المللی در بازارهای اروپا و آمریکا مورد اعتماد هستند. در ایران، تولیدکنندگان داخلی برای رفع کمبود واردات و تحریم‌ها نقش فعال‌تری یافته‌اند. افزایش رقابت ممکن است باعث کاهش قیمت‌ها شود، اما در عین حال بالا بودن کیفیت و خدمات می‌تواند به فروش بیشتر و قیمت بالاتر منجر شود. مشتریان معمولاً بین محصولات ارزان‌تر و محصولات باکیفیت‌تر حق انتخاب دارند.

جمع‌بندی و توصیه‌ها

قیمت و فروش لوله بدون درز تحت‌تأثیر مجموعه‌ای از عوامل پیچیده قرار دارد: از هزینه مواد اولیه و انرژی گرفته تا فرآیند تولید، استانداردهای فنی، سیاست‌های کلان، عرضه و تقاضا، و هزینه‌های حمل‌ونقل. نوسان شدید قیمت مواد خام مانند سنگ‌آهن، فولاد قراضه و عناصر آلیاژی، به همراه هزینه انرژی و محدودیت‌های زیست‌محیطی، موجب می‌شود تولیدکنندگان دائماً راهکارهای بهینه‌سازی هزینه جست‌وجو کنند . از سوی دیگر، تقاضای روبه‌افزایش صنایع نفت و گاز، ساخت‌وساز و پروژه‌های انرژی‌های نو باعث رشد بازار لوله بدون‌درز می‌شود .

برای خرید و فروش لوله مانیسمان، فروش لوله بدون درز و فروش لوله کربن استیل باید به نکات زیر توجه کرد:

1. رصد مداوم بازار و قیمت مواد اولیه: اطلاع از نوسان قیمت سنگ‌آهن، فولاد و انرژی به پیش‌بینی بهتر قیمت کمک می‌کند.

2. انتخاب مشخصات مناسب: قطر، ضخامت و گرید مواد را متناسب با کاربرد انتخاب کنید تا هزینه اضافی پرداخت نشود.

3. مقایسه تولیدکنندگان و برندها: کیفیت، گواهی‌نامه‌ها و خدمات پس از فروش را بررسی کنید؛ برندهای معتبر ممکن است قیمت بالاتری داشته باشند اما در طولانی‌مدت مقرون‌به‌صرفه‌ترند.

4. استفاده از سفارش‌های عمده: قراردادهای بلندمدت و سفارش در حجم بالا موجب تخفیف و کاهش هزینه حمل می‌شود.

5. بررسی سیاست‌های تجاری و تعرفه‌ها: تعرفه‌های وارداتی و تحریم‌ها می‌توانند قیمت را بالا ببرند؛ در چنین شرایطی استفاده از تولیدکنندگان داخلی گزینه مناسبی است.

در نهایت، در بازاری که نوسان قیمت و تغییرات سریع عرضه و تقاضا شایع است، تحلیل دقیق عوامل مذکور و بهره‌گیری از مشاوره متخصصان، بهترین راه برای تصمیم‌گیری هوشمندانه در خرید و فروش لوله بدون درز به شمار می‌رود.

سوالات متداول

1. مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت لوله بدون درز چیست؟

به طور کلی، هزینه مواد اولیه (به ویژه فولاد خام و عناصر آلیاژی) و همچنین شرایط عرضه و تقاضا در بازار، مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت لوله بدون درز هستند.

2. چگونه نوسانات قیمت مواد اولیه بر قیمت نهایی لوله بدون درز تأثیر می‌گذارد؟

افزایش قیمت مواد اولیه مانند سنگ‌آهن، فولاد قراضه و عناصر آلیاژی، به طور مستقیم باعث افزایش هزینه تولید و در نتیجه افزایش قیمت نهایی لوله بدون درز می‌شود.

3. چه تأثیری فرآیند تولید (نورد گرم یا سرد) بر قیمت لوله بدون درز دارد؟

لوله‌های تولید شده با روش نورد سرد دقت ابعادی و سطح صاف‌تری دارند، اما هزینه تولید آن‌ها معمولاً بیشتر از لوله‌های تولید شده با روش نورد گرم است.

4. چگونه عوامل اقتصادی و سیاسی (مانند نرخ ارز و تعرفه‌ها) بر قیمت و فروش لوله بدون درز تأثیر می‌گذارند؟

نوسانات نرخ ارز می‌تواند قیمت لوله‌های وارداتی را افزایش دهد و سیاست‌های تجاری مانند تعرفه‌ها می‌توانند بر میزان واردات و صادرات و در نتیجه بر عرضه و قیمت در بازار تأثیر بگذارند.